ترانس‌های جریان و ولتاژ (CT و PT)

ترانس‌های جریان و ولتاژ (CT و PT)

مقدمه:

در شبکه‌های برق، اندازه‌گیری دقیق جریان و ولتاژ نقش حیاتی در کنترل، حفاظت و بهره‌برداری ایمن از تجهیزات دارد.

ترانسفورماتورهای اندازه‌گیری، که شامل ترانس جریان (CT) و ترانس ولتاژ (PT) هستند، به عنوان پل ارتباطی بین تجهیزات قدرت و سیستم‌های اندازه‌گیری عمل می‌کنند.

این تجهیزات، ولتاژها و جریان‌های بالا را به مقادیر استاندارد و ایمن تبدیل می‌کنند تا امکان استفاده در ابزارهای اندازه‌گیری، رله‌ها و سیستم‌های کنترلی فراهم شود.

ترانسفورماتور جریان (CT)

ترانس جریان برای کاهش جریان‌های بالا به مقدار استاندارد (معمولاً ۵ آمپر یا ۱ آمپر) استفاده می‌شود تا بتوان جریان مدار را با تجهیزات اندازه‌گیری معمولی سنجید. ساختار و عملکرد CT از دو بخش اصلی تشکیل شده است: سیم‌پیچ اولیه که در مسیر جریان اصلی قرار دارد. سیم‌پیچ ثانویه که به وسایل اندازه‌گیری یا حفاظتی متصل می‌شود. نسبت بین تعداد دورهای سیم‌پیچ اولیه و ثانویه، نسبت تبدیل (Transformation Ratio) نام دارد و مقدار خروجی CT را تعیین می‌کند.

نکات ایمنی مهم

هرگز نباید مدار ثانویه ترانس جریان باز باشد، زیرا ولتاژ بسیار بالایی در سیم‌پیچ ثانویه ایجاد می‌شود که می‌تواند به عایق و تجهیزات آسیب برساند و خطر برق‌گرفتگی ایجاد کند.

انواع CT

• ترانس جریان اندازه‌گیری: برای مصارف اندازه‌گیری دقیق.
• ترانس جریان حفاظتی: برای رله‌های حفاظتی و قطع مدار در زمان خطا.
• ترانس جریان نوع خشک: مناسب برای محیط‌های داخلی و تابلوهای توزیع.
• ترانس جریان نوع روغنی: برای پست‌ها و محیط‌های بیرونی با رطوبت بالا.

ترانسفورماتور ولتاژ (PT)

ترانس ولتاژ یا Potential Transformer وظیفه دارد ولتاژ بالا را به سطح استاندارد و ایمن (معمولاً ۱۰۰ یا ۱۱۰ ولت) تبدیل کند.

ساختار و نحوه عملکرد PT

از دو سیم‌پیچ با تعداد دور متفاوت تشکیل شده است.

سیم‌پیچ اولیه به ولتاژ بالا و سیم‌پیچ ثانویه به وسایل اندازه‌گیری متصل می‌شود. ولتاژ خروجی با نسبت تعداد دورهای سیم‌پیچ‌ها تعیین می‌شود.

کاربردها

اندازه‌گیری ولتاژ در شبکه‌های فشار قوی و متوسط

تأمین ولتاژ مرجع برای رله‌ها و سیستم‌های حفاظتی

کنترل و پایش کیفیت توان

انواع PT

ترانس ولتاژ القایی: پرکاربردترین نوع، مناسب برای محدوده‌های ولتاژ تا 66kV.

ترانس ولتاژ خازنی (CVT): برای ولتاژهای بالاتر از 66kV، دارای عملکرد پایدارتر و ایزولاسیون بهتر.

استانداردها و الزامات فنی

ترانس‌های اندازه‌گیری باید مطابق با استانداردهای بین‌المللی طراحی و تست شوند. از مهم‌ترین استانداردها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

IEC 61869-1: الزامات عمومی ترانس‌های اندازه‌گیری

IEC 61869-2: الزامات ویژه ترانس‌های جریان

IEC 61869-3: الزامات ویژه ترانس‌های ولتاژ

در طراحی و انتخاب CT و PT باید مواردی مانند کلاس دقت (Accuracy Class)، بار مجاز (Burden) و شرایط محیطی مورد توجه قرار گیرد. به عنوان مثال، برای اندازه‌گیری دقیق انرژی از CT با کلاس 0.5 یا 0.2 و برای حفاظت از کلاس 5P یا 10P استفاده می‌شود.

نکات کاربردی در انتخاب و نصب نسبت تبدیل را بر اساس جریان یا ولتاژ نامی مدار انتخاب کنید.

از مدار ثانویه CT بدون بارگیری خودداری کنید. در PT، اتصالات زمین را مطابق دستورالعمل‌های ایمنی برقرار کنید.

در محیط‌های دارای گرد و غبار یا رطوبت، از نوع خشک رزینی یا روغنی با عایق تقویت‌شده استفاده کنید.

پیش از راه‌اندازی، تست عایق و صحت قطبیت انجام شود.

معرفی شرکت‌های تولیدکننده

شرکت‌های ایرانی متعددی در زمینه تولید ترانس‌های جریان و ولتاژ فعالیت دارند که محصولات آن‌ها با کیفیت و دقت بالا، مطابق با استانداردهای بین‌المللی عرضه می‌شود.

 شرکت نوین هریس پویا

تولیدکننده‌ی ترانس‌های جریان و ولتاژ با استفاده از مواد اولیه مرغوب و فناوری روز. محصولات این شرکت در پست‌های برق، تابلوهای صنعتی و پروژه‌های نیروگاهی کاربرد دارند.

 شرکت الکترو پژواک آرین (رضا ترانس)

یکی از برندهای معتبر در زمینه تولید ترانس‌های اندازه‌گیری، که با رعایت استانداردهای IEC و بهره‌گیری از خطوط تولید مدرن، محصولاتی دقیق و پایدار ارائه می‌دهد.

شرکت رضا ترانس با سابقه‌ای طولانی در طراحی و ساخت ترانس‌های جریان و ولتاژ صنعتی، محصولات خود را برای کاربردهای خاص نظیر پست‌های فوق توزیع و صنایع سنگین عرضه می‌کند.

زاگرس صنعت – نماینده و فروشنده رسمی

فروشگاه زاگرس صنعت به عنوان نماینده رسمی شرکت‌های نوین هریس پویا، الکترو پژواک آرین و رضا تران، انواع ترانس‌های جریان (CT) و ولتاژ (PT) را با گارانتی اصالت، خدمات پس از فروش و پشتیبانی فنی تخصصی عرضه می‌کند.

زاگرس صنعت با تکیه بر تجربه‌ی چندین‌ساله در تأمین تجهیزات برق صنعتی، آماده ارائه مشاوره در انتخاب مناسب‌ترین ترانسفورماتور برای پروژه‌های صنعتی، ساختمانی و زیرساختی است.

جمع‌بندی

ترانسفورماتورهای جریان و ولتاژ از حیاتی‌ترین اجزای سیستم‌های قدرت هستند که دقت، ایمنی و پایداری شبکه را تضمین می‌کنند. انتخاب درست این تجهیزات، همراه با نصب اصولی و استفاده از محصولات استاندارد، موجب افزایش طول عمر سیستم و کاهش خطرات فنی می‌شود.

برای دریافت مشاوره و خرید انواع ترانس‌های جریان و ولتاژ از برندهای معتبر داخلی، کارشناسان زاگرس صنعت آماده پاسخ‌گویی و همراهی شما هستند.

منابع پیشنهادی

IEC 61869 – Instrument Transformers Standard

IEEE Std C57.13 – Requirements for Instrument Transformers

کتاب Power Transformers – Principles and Applications نوشته J. Winders

ا